Zou een boek als Handelingen vandaag nog geschreven kunnen worden?
Lezen:
Lukas 1:1-4 &
Handelingen 1:1-3 en 6-8
Zingen
Psalm 111:1 en 2
Psalm 93:1 en 4
Psalm 89:3 en 7
Weerklank 222:1,2,4 en 6
Weerklank 205:1 en 2
Oude foto’s roepen herinneringen op. Wat waren we nog jong en wat zien we er nu oud uit! Het boek ‘Handelingen van de apostelen’ spreekt over een jonge kerk. Jaloers bekijken we de foto’s: nee, zo wordt het nooit meer. Dat denken we, maar de boodschap is juist dat Christus ook vandaag Dezelfde is en dat Hij ons bestaan nieuw leven wil inblazen.
De schrijver, de naam van het boek en de geadresseerde
Al in de vroege kerk was men het er spoedig over eens dat Lukas de schrijver was van zowel het derde evangelie als het boek ‘Handelingen van de apostelen’. Deze titel is al bekend aan het eind van de tweede eeuw. In het Grieks wordt het Praxeis apostoloon (Daden van de apostelen) genoemd. Hoewel dit boek inderdaad het optreden van de apostelen beschrijft, concentreert het zich vooral op het optreden van slechts twee van hen: Petrus en Paulus. Na hoofdstuk 13 lezen we niets meer over de andere apostelen. Ook Petrus raakt na hoofdstuk 15 uit beeld. Lukas schrijft daarna in de wij-vorm, Paulus heeft hem op één van zijn zendingsreizen begeleid. Vanaf Handelingen 16 zien we duidelijk dat Lukas tot de medewerkers en vertrouwelingen van Paulus behoorde, want hij spreekt dan vaak in de wij-vorm. Dat verklaart dat Lukas als oog- en oorgetuige het optreden en de toespraken van Paulus zo goed in beeld weet te brengen.
Hoewel we het boek Handelingen geen kerkgeschiedenisboek kunnen noemen, beschrijft het wel een deel van de geschiedenis van de vroege kerk. Lukas schrijft met grote nauwkeurigheid: ‘Na alles nauwkeurig onderzocht te hebben’ zegt hij in Lukas 1:3. Dit laat zien hoe het mogelijk is dat hij ook goed op de hoogte was van de inhoud van de toespraken van Petrus.
Lukas schrijft zijn beide boeken aan een zekere Theofilus, die mogelijk een invloedrijke en hooggeplaatste Romein was (Lukas gebruikt de aanspreektitel ‘hooggeachte’ in Handelingen verder alleen voor hoge ambtenaren, zie 23:26 en 26:25). Zijn naam betekent letterlijk ‘geliefd door God’ of ‘vriend van God’. Dit wijst erop dat hij mogelijk een bekeerde heiden was, of iemand die serieus geïnteresseerd was in het christelijk geloof.
Hoewel Lukas zijn boeken aan één persoon schreef, was het ongetwijfeld zijn bedoeling om te schrijven voor een bredere kring van lezers uit de Grieks-Romeinse wereld. Het is wel zo dat hij bij zijn lezers bekendheid met joodse en christelijke gebruiken veronderstelt. Lukas wilde lezers helpen, die antwoord zochten op vragen die aan hen werden gesteld vanuit hun heidense achtergrond, en dan met name antwoord op de vraag naar de ‘zekerheid’, de betrouwbaarheid van wat in het evangelie wordt verteld (zie Luk.1:1-4).
Waarom schreef Lukas zijn tweede boek?
Het boek Handelingen heeft iets weg van een zendingsgeschiedenis. Lukas volgt in zijn beschrijving van de weg die het evangelie in de wereld gaat, precies de opdracht van Christus in Handelingen 1:8. Daar zegt Jezus dat de apostelen na de uitstorting van de Heilige Geest het evangelie zullen verspreiden in Jeruzalem, Judea en Samaria en tot aan het uiterste van de aarde. Het boek Handelingen begint in Jeruzalem, spreekt over de verspreiding in Judea en Samaria (8:1) en eindigt in het hart van de toenmaals bekende wereld: Rome (hoofdstuk 28).
Toch is hiermee niet alles gezegd. Behalve voor de (elf) apostelen, heeft de verhoogde Christus ook een opdracht voor de pasbekeerde Saulus: ‘Deze is voor mij een uitverkoren instrument om Mijn Naam te brengen naar de heidenen en de koningen en de Israëlieten’ (9:15). In deze woorden laat Lukas zien dat het optreden van Paulus een openbaar karakter heeft. Ook koningen zullen uit zijn mond het evangelie horen! Het zijn onder anderen Felix, Festus en Agrippa die de boodschap ontvangen die Paulus verkondigde. Dit laat zien dat het geloof in Christus niet alleen voor een kleine, besloten groep bedoeld is.
Verder kunnen we uit het boek Handelingen opmaken dat Lukas zichzelf als doel stelde om:
- Nu, nadat hij de machtige daden van Christus op aarde had verteld, de daden van de verhoogde Christus door te geven (zie de opvallende formulering in 1:1) aan hen die bereid zijn naar de boodschap van het evangelie te luisteren.
- De kerken zelf te versterken in de laatste tientallen jaren van de eerste eeuw, door te benadrukken dat de Heere Jezus de kerk zal blijven leiden, en door de Heilige Geest Zijn volgelingen troost en hulp zal geven.
- Duidelijk te maken aan overheden dat christenen geen gevaar voor de staat zijn.
Verdieping
Belangrijke motieven
Wanneer we het boek Handelingen bestuderen, zullen we de volgende motieven ontdekken die aan dit boek ten grondslag liggen:
- De groei en vooruitgang van de kerk zijn het gevolg van de verkondiging van het evangelie.
- Christus als centrum van de prediking van de apostelen:
- De opstanding van Christus staat centraal in de prediking van de apostelen, zonder de betekenis van het kruis van Christus over het hoofd te zien.
- Er is alleen verlossing door de Persoon en het werk van Jezus Christus (4:12). Zonder Hem is er geen vergeving (13:39).
- De opstanding is de duidelijkste demonstratie van Gods ingrijpen in deze wereld en is de garantie voor de hoop van de gelovigen.
- De apostelen laten hun prediking altijd vergezeld gaan van een oproep tot bekering en geloof in Jezus Christus.
- De Verlosser van nu zal straks de Rechter van de wereld zijn (10:42, 17:31).
- De Heilige Geest is de motiverende Persoon, wiens kracht de kerk aanmoedigt tot prediking, omdat Hij Zelf de bron van leven is waaruit de kerk wordt gevoed.
- Kenmerkend voor het leven van de gemeente is de volharding in het zich laten onderwijzen door de apostelen, in dienstbaarheid, in gebed, in gemeenschap en in de vreugde die de Heilige Geest schenkt. Hij maakt het voor de kerk mogelijk om haar taak te vervullen.
- Gods Woord heeft kracht. De groei van de kerk is ten diepste de groei van het Woord (zie o.a. 6:7).
- Er zijn ook machten die zich tegen de verkondiging van het evangelie verzetten, zowel binnen de eigen gemeenschap als daarbuiten. Denk daarbij aan hypocrieten, magie/tovenarij en vervolging. Deze tegenkrachten kunnen echter de groei van het evangelie niet afremmen.
- De kerkgroei vindt niet alleen ondanks vervolging, maar ook dankzij diezelfde vervolging plaats! Zie bijvoorbeeld 8:4 en 11:19.
- De apostelen vervullen en handhaven het gebod van Christus, ‘te beginnen bij Jeruzalem’ (vgl. Luk. 24:47); het evangelie begint altijd eerst in de synagogen om daarna aan de heidenen te worden gepredikt. Dit was de apostolische standaard die werd uitgevoerd bij de verbreiding van het evangelie: ‘Eerst voor de Jood, en ook voor de Griek’ (Rom. 1:16).
De rijkdom van het boek Handelingen
Het boek Handelingen bevat een ongekende rijkdom:
- Het inspireert tot het vervullen van de zendingsopdracht, want Christus Zelf zal Zijn Koninkrijk uitbreiden.
- Het stimuleert het uitvoeren van die opdracht, omdat de kracht van de Geest is beloofd. Hij schenkt vrijmoedigheid om te getuigen.
- Het toont aan dat evangelieverkondiging niet zinloos is, omdat Gods Woord een krachtig en werkzaam Woord is.
- Het verkondigt de verhoogde Christus Die Zelf waakt over Zijn gemeente en over Zijn dienaren, altijd!
- Wanneer we biddend dit Bijbelboek bestuderen, zullen we ervan overtuigd raken dat we een levende Heiland hebben. Hij werkt ook vandaag, gelukkig maar!
Indeling van het boek Handelingen
We kunnen het boek Handelingen verdelen in vijf onderdelen:
- De belofte van de Heilige Geest, de vervulling ervan op Pinksteren; de opdracht van Christus om te getuigen in Judea, in Samaria en tot aan de einden van de aarde, en het begin van het werk van de discipelen in Jeruzalem (1:1-6:7).
- De uitbreiding van de verkondiging van het evangelie in Judea en Samaria (6:8-9:31).
- Het begin van de verkondiging van het evangelie aan de heidenen (9:32-16:5).
- Het getuigenis in Griekenland en Klein-Azië (16:6-19:20).
- Het getuigenis tot aan de einden der aarde (19:21-28:31).
Vragen
Gespreksvragen
- Welke geschiedenis uit het boek Handelingen spreekt je het meest aan? Vertel aan elkaar waarom.
- Bespreek in welk antwoord op de volgende vraag jij je het meest herkent en waarom: als ik het boek Handelingen lees, word ik
- Getroost;
- Versterkt in het geloof;
- Bemoedigd om het geloof te delen;
- Me ervan bewust hoe belangrijk zending is, binnen en buiten de grenzen van ons land;
- Verlangend naar de blijdschap van de eerste gemeente;
- Beschaamd, omdat God zoveel meer kan en wil geven;
- Of?
3. Wat hoop je dit seizoen vanuit het boek Handelingen te ontdekken?
4. Waarom is het bestuderen van het boek Handelingen meer dan het bekijken van wat oude foto’s?
Studievragen
5. Waarom is ‘Handelingen van Jezus Christus’ in het licht van Handelingen 1:2 eigenlijk een betere titel dan ‘Handelingen van de apostelen’?
6. Wat zegt het boek Handelingen vandaag over de kerk? Zie daarbij ook Hebreeën 13:8
7. Waar zie je in het boek Handelingen de Heere Jezus rechtstreeks optreden, dus niet via bemiddeling van een persoon? Wat zegt dat?
Bidden en danken
- Dank dat Christus over Zijn kerk waakt, bij vervolging, maar ook als kerkbanken leger worden.
- Bid om vertrouwen dat de Heere God ook vandaag Zijn gemeente (en ook ons!) tot bloei wil brengen.
